20 października 1944: lądowanie na Leyte i bitwa morska

RH Redakcja historii i ciekawostek 2026-10-20 08:57 3 min czytania

20 października 1944 roku wojska amerykańskie wylądowały na filipińskiej wyspie Leyte, rozpoczynając kampanię, która miała przywrócić Filipiny pod kontrolę aliantów. Desant uruchomił japońską próbę rozbicia sił inwazyjnych na morzu. Seria starć z 23–26 października, znana jako bitwa w Zatoce Leyte, poważnie ograniczyła możliwości japońskiej floty, ale nie zakończyła wojny na Pacyfiku.

20 października rozpoczęła się kampania na Leyte

Leyte leży w środkowej części Filipin. Dla amerykańskich planów odzyskania archipelagu desant na wyspie był ważnym krokiem po wcześniejszych działaniach na Pacyfiku. W październiku 1944 roku siły generała Douglasa MacArthura dotarły do zatoki Leyte i rozpoczęły lądowanie. MacArthur wrócił w ten sposób na Filipiny, zgodnie z obietnicą złożoną po odwrocie z wysp w 1942 roku.

Ta data oznacza początek operacji lądowej, a nie początek wszystkich starć morskich składających się na bitwę w Zatoce Leyte. Kampania desantowa i bitwa morska były ze sobą ściśle związane, ale nie były tym samym wydarzeniem. Japońskie dowództwo próbowało uderzyć na flotę osłaniającą lądowanie z kilku kierunków.

Od lądowania do końcowych starć: oś czasu

• 20 października: amerykańskie wojska lądują na Leyte. Rozpoczyna się kampania wyspiarska i umacnianie przyczółków.
• 23 października: dochodzi do starć na Morzu Sibuyan oraz w cieśninie Palawan, gdy japońskie zespoły okrętów zmierzają ku zatoce.
• 24 października: w bitwie na Morzu Sibuyan amerykańskie lotnictwo pokładowe atakuje siły admirała Takeo Kurity. Japończycy tracą pancernik „Musashi”, lecz Kurita kontynuuje marsz.
• Noc z 24 na 25 października: amerykańskie okręty atakują japońskie siły w cieśninie Surigao. To jedno z kilku odrębnych starć w ramach bitwy.
• 25 października: w rejonie Samar japońskie okręty Kurity zaskakują słabszy zespół amerykańskich lotniskowców eskortowych i ich osłonę. Tego samego dnia dochodzi też do starcia przy przylądku Engaño z japońskim zespołem wabików dowodzonym przez Jisaburō Ozawę.
• 26 października: kończą się ostatnie większe działania morskie zaliczane do bitwy w Zatoce Leyte.

Daty i nazwy pomagają rozdzielić kolejne epizody: działania zaczęły się przed 25 października, a starcie pod Samar było tylko jednym z nich. Lądowanie na Leyte trwało dalej, gdy marynarki walczyły w różnych częściach archipelagu.

Halsey, Kurita i japoński plan ataku

Admirał William Halsey dowodził amerykańską Trzecią Flotą, której lotniskowce i samoloty stanowiły istotną część sił na Pacyfiku. Admirał Takeo Kurita prowadził główny japoński zespół uderzeniowy, obejmujący pancerniki i krążowniki. Japoński plan zakładał skoordynowane natarcie, które miało zagrozić flocie inwazyjnej i transportom przy Leyte.

Plan zależał od tego, czy japońskie zespoły zdołają dotrzeć do zatoki z różnych kierunków. Walki pokazały, jak trudne było utrzymanie takiej koordynacji pod presją amerykańskiego lotnictwa i okrętów. W rejonie Samar siły Kurity uderzyły na amerykańskie jednostki eskortowe; ich opór i ataki lotnicze przyczyniły się do odwrotu Japończyków. Halsey ścigał tymczasem japońskie lotniskowce Ozawy na północy, co wpłynęło na rozmieszczenie amerykańskich sił.

Dlaczego Leyte osłabiło flotę Japonii

Bitwa w Zatoce Leyte przyniosła Japonii ciężkie straty w okrętach i załogach. Jeszcze ważniejszy był skutek operacyjny: flota cesarska miała znacznie mniejszą zdolność do przeprowadzania dużych, skoordynowanych operacji nawodnych. Utrata jednostek, wyszkolonych marynarzy i swobody działania ograniczyła jej rolę w dalszej części wojny.

Nie oznaczało to, że wszystkie japońskie okręty przestały istnieć ani że wojna skończyła się w październiku 1944 roku. Walki na Filipinach trwały, a wojna na Pacyfiku zakończyła się dopiero w 1945 roku. Leyte było jednak punktem zwrotnym dla zdolności japońskiej floty do przeciwstawiania się amerykańskim operacjom na dużą skalę.

Rocznica 20 października upamiętnia więc początek desantu na Leyte, który doprowadził do wielkiej bitwy morskiej kilka dni później. Kolejnym sprawdzalnym etapem kampanii było utrzymanie i rozszerzanie przyczółków na wyspie, podczas gdy działania na Filipinach trwały dalej.

Źródło: Britannica

Kontekst i akcje O tym artykule Zgłoś Udostępnij

Weryfikacja źródła Kontekst historyczny

Opis rozróżnia rozpoczęcie desantu na Leyte 20 października od kolejnych starć morskich z 23–26 października.

Weryfikacje

• Daty kampanii lądowej i bitwy morskiej
• Rola Halseya i Kurity
• Skutki bitwy dla zdolności operacyjnych floty japońskiej

Encyclopaedia Britannica Sprawdź przebieg bitwy

Źródło

Encyclopaedia Britannica

Zakres

Filipiny

Zaktualizowano

2026-10-20 08:57

Zgłoś

Udostępnij: